اختلاف‌نظر‌ها درباره عرضه تولیدات فولادسازان در بورس کالا بررسی شد

فولاد برسر دوراهی

طی ماه‌های گذشته و به‌دنبال التهابات در بازار فولاد، فولادسازان موظف شدند ۶۰درصد تولیدات خود را در بورس کالا عرضه کنند. این الزام از سوی برخی فعالان صنعت فولاد با اعتراض و مخالفت روبه‌رو شد.



برخی فولادسازان این الزام را رعایت نکردند و درنهایت از سوی سازمان‌های نظارتی احضار شدند. درنتیجه انجمن تولیدکنندگان فولاد در نامه‌ای خطاب به مدیرعامل سازمان حمایت تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، خواستار توقف فشارهای اخیر واردشده به تولیدکنندگان شمش برای عرضه‌های مازاد بر نیاز داخلی شده است.

این انجمن تاکید کرده به جای فشار بر فولادسازان بر تشخیص نیاز واقعی صنایع پایین‌دستی و حذف واسطه‌گری در بورس کالا تمرکز شود.

حذف واسطه‌گری در بورس کالا

در مصوبه مورد بحث، مزیت‌های نسبی و توجیهی هر یک از واحدهای فولادی نادیده گرفته شده است. علاوه بر این، به میزان خودمصرفی هر یک از واحدهای تولیدی توجهی نشده است. همچنین توسعه صادرات هر یک از واحد‌های فولادی با وجود تاکیدات رئیس‌جمهوری، سرپرست وزارت صنعت، معدن و تجارت و سایر مقامات کشور در نظر گرفته نشده است. در همین حال تولیدات خاص شرکت‌ها (به‌طور مثال، برای صنایع دفاعی و مراکز حساس کشور) لحاظ نشده است. در ادامه نحوه تامین مواد اولیه واحدهای فولادی به‌ویژه واحدهای ذوب القایی مورد توجه قرار نگرفته است. همچنین به تناسب عرضه و تقاضا در بورس کالا با تمرکز بر نیاز واقعی صنایع پایین‌دستی و حذف واسطه‌گری در بورس کالا توجه نشده است. در این میان، بسیاری از واحدهای تولیدکننده شمش نسبت به تامین مواد اولیه خود معترض هستند و تاکید می‌کنند سهمیه مصوب آهن اسفنجی در اختیار این واحدها قرار نمی‌گیرد. در همین حال، قراضه مورد نیاز واحدهای ذوب نیز به دشواری و با قیمت بالا تامین می‌شود. درنتیجه تولیدکنندگان شمش به روش القایی اعتقاد دارند الزام آنها به عرضه محصول در بورس کالا و فروش با قیمت مصوب به منزله متضرر شدنشان است. با توجه به موارد یادشده، بسیاری از تولیدکنندگان خواستار لغو یا تعدیل الزام ۶۰ درصدی شمش فولاد در بورس کالا هستند. انجمن تولیدکنندگان فولاد نیز در نامه یادشده پیشنهادهایی را برای توقف فشار بر واحدهای فولادی ارائه داده است. از جمله آنکه بازرسی‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان‌های مربوط در استان‌ها و سایر نهادهای نظارتی به‌جای تمرکز بر عرضه شمش در بورس کالا بدون در نظر گرفتن الزامات و مقدمات آن، برتخصیص آهن اسفنجی این واحدها با قیمت‌های مصوب توجه کنند. بدیهی است در همین راستا، تثبیت ضرایب قیمتی زنجیره فولاد و رعایت مصوبات پیشین لازم‌الاجراست. پیشنهاد بعدی انجمن حداکثر شدن نظارت بر بازار آهن قراضه است. بازار قراضه درحال‌حاضر آشفته‌ترین و در عین حال کلیدی‌ترین بازار مواد اولیه فولاد کشور است؛ بنابراین باید با نظارت بیشتر امکان تامین مواد اولیه واحدهای فولادی با قیمت مناسب فراهم شود. اصلاح قیمت پایه شمش فولادی در بورس کالا از دیگر درخواست‌های مطرح‌شده از سوی اعضای این انجمن است. بدین شکل که مطابق روال سال‌های قبل از ۹۷، هریک از عرضه‌کنندگان بتوانند براساس بهای تمام‌شده خود و در نظر گرفتن تقاضای موثر، مطابق با مقررات بورس کالا، قیمت پایه را اعلام کنند.

فشار بر فولادسازان را متوقف کنید

سیدرضا شهرستانی، عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد در گفت‌وگو با «روزگار معدن» درباره مخالفت انجمن فولاد با موظف بودن تولیدکنندگان فولاد به عرضه ۶۰ درصد تولیدات خود در بورس کالا گفت: رعایت عدالت و تعادل در مصوبات مطرح‌شده برای زنجیره فولاد ضروری است، چراکه زمینه تداوم تولید را فراهم می‌کند. براساس مصوبه موردبحث تولیدکنندگان شمش موظفند ۶۰ درصد محصولات خود را در بورس عرضه کنند. در همین حال نوردکاران نیز موظف هستند براساس میزان خرید شمش از بورس کالا، ۶۰ درصد محصول نهایی خود را در این بازار عرضه کنند. اما در مصوبه مورد بحث نکاتی اساسی مورد توجه قرار نگرفته است. ازجمله آنکه در فرآیند تولید شمش به محصول نهایی، پرتی نداریم اما ۸۰ درصد آهن اسفنجی به شمش تبدیل می‌شود. یعنی در فرآیند تولید شمش از آهن اسفنجی ۲۰ درصد پرتی داریم که باید مورد توجه قرار گیرد. بنابراین انتظار می‌رود این تفاوت‌ها لحاظ شود.

شهرستانی تاکید کرد: درحال‌حاضر آهن اسفنجی در قالب سهمیه در اختیار واحدهای ذوب قرار می‌گیرد. با این وجود، این سهمیه‌ها به طور کامل رعایت نمی‌شود و شاهد تغییر و اختلاف در قیمت‌های مقرر شده هستیم. بر همین اساس، اعضای انجمن تولیدکنندگان فولاد در جلسه اخیر خود پیشنهاد کرده که آهن اسفنجی نیز در بورس کالا عرضه شود. انتظار می‌رود با عرضه این محصول در بورس کالا زمینه شفافیت هرچه بیشتر معاملات از حجم عرضه تا قیمت‌ها فراهم شود. بر همین اساس نیز مقرر شده در هفته جاری جلسه دیگری میان تولیدکنندگان واحدهای ذوب و آهن اسفنجی برگزار و نتیجه نهایی درباره آن اخذ شود.

رفع ابهام از کاستی در زنجیره فولاد

گفتنی است در ماه‌های اخیر بسیاری از نوردکاران و تولیدکنندگان محصولات طویل فولادی نسبت به کمبود عرضه شمش در بورس کالا معترض بوده‌اند. این تولیدکنندگان اعتقاد دارند واحدهای ذوب با عرضه مهندسی شده و قطره چکانی شمش خود در بورس کالا، زمینه رشد قیمت‌ها را فراهم می‌کنند. بنابراین بر اجرای مصوبه عرضه ۶۰ درصد تولید واحدهای ذوبی در بازار داخلی تاکید دارند و آن را راه‌حلی برای رفع مشکلات خود در تامین مواد اولیه می‌دانند.

حال نظر این عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد را در این باره جویا شدیم. شهرستانی گفت: بررسی اعداد و ارقام تولید در حلقه‌های گوناگون زنجیره فولاد، بسیاری از ابهامات را رفع می‌کند. مجموع تولید محصولات فولادی ما برابر ۳۰ میلیون تن برآورد می‌شود. که ۱۱ میلیون تن آن تختال است. سالانه حدود ۱۹ میلیون تن شمش طویل تولید می‌شود. بنا بر آمار سال گذشته از مجموع ۱۹ میلیون تن یادشده، مجموع مصرف شمش (بیلت) در کشور برابر ۷.۵ میلیون تن گزارش شده است. از این مقدار اگر ۴.۵ میلیون تن آن که به خودمصرفی نرسیده را در نظر نگیریم، ۳ میلیون تن

باقی می‌ماند. منظور از شمش خودمصرفی، واحدهایی هستند که ذوب و نورد را در کنار هم دارند. ازجمله این واحدها می‌توان به ذوب آهن اصفهان، فولاد خراسان و... اشاره کرد. یعنی براساس آمار تولید در سال گذشته می‌توان این‌گونه برداشت کرد که سالانه نیاز به عرضه حدود ۳ میلیون تن شمش فولاد در بورس کالا وجود دارد. یعنی حدود ۲۵۰ هزار تن شمش در هر ماه. درواقع درحال‌حاضر هیچ کمبودی در عرضه شمش به بورس کالا وجود ندارد.

شهرستانی در پاسخ به سوالی مبنی بر دلیل اعتراضات نوردکاران و انتقاد نسبت به کمبود عرضه شمش در بورس کالا گفت: تولیدکنندگان حلقه‌های پایین‌دستی زنجیره فولاد تمایل دارند حجم بالایی شمش حتی بیش از نیاز داخلی در رینگ معاملات بورس کالا عرضه شود تا بدین‌ترتیب، رقابتی روی عرضه‌ها شکل نگیرد و این محصول با کف قیمت معامله شود. اما این اقدام به منزله ایجاد رانتی در بازار خرید و فروش فولاد است که با آن مخالف هستیم.

کمبود مواد اولیه نداریم

محمد کشانی، عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در گفت‌وگو با «روزگار معدن» تاکید کرد: تولید فولاد در کشور مازاد نیاز داخلی است. بررسی آمار تولید و صادرات فولاد و محصولات وابسته به آن در سال گذشته نیز موید همین نکته است. در امسال نیز با توجه به رکود اقتصادی که بر کشور سایه افکنده و محدودیت‌های دولت در کسب درآمد، از یک‌سو پروژه‌های عمرانی به‌شدت کاهش یافته‌اند و از سوی دیگر، ساخت‌وسازی جریان ندارد؛ بنابراین با توجه به آنکه تولید فولاد در امسال افزایش خواهد یافت، هیچ کمبودی در تامین نیاز داخلی نداریم. ضرورت کشور هم درحال‌حاضر تامین نیاز داخلی است. در ادامه با توجه به مازاد نیاز تولید فولاد در بازار داخلی، صادرات اهمیت می‌یابد. وی افزود: بنابراین با اولویت نگاه به داخل و تامین نیاز حلقه‌های پایین‌دستی زنجیره فولاد، مازاد تولید هر حلقه باید صادر شود.

اجرای مصوبات ضروری است

این عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد درباره اختلاف‌نظر میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان شمش درباره عرضه و مصرف این محصول واسطه‌ای گفت: تعداد شرکت‌هایی که شمش تولید خود را در بورس کالا عرضه می‌کنند، محدود هستند. سالانه حدود ۴ تا ۵ میلیون شمش ازسوی واحدهای القایی تولید می‌شود. اغلب این شرکت‌ها تولیدات خود را در بورس عرضه نمی‌کنند؛ بنابراین فشار بر شرکت‌هایی وارد می‌شود که بورسی و به نوعی وابسته به دولت هستند و امکان صادرات هم دارند و اصولا با هدف توسعه صادرات احداث شده‌اند.

بنابراین اگر همه تولیدکننده‌ها موظف بودند بخشی از محصولات خود را براساس فرمول پیشنهادی انجمن تولیدکنندگان فولاد، در بورس کالا عرضه کنند، هیچ محدودیتی نداشتیم.

اما برخی تولیدکننده‌ها هنوز به عرضه محصول خود در رینگ معاملا بورس کالا مجاب نشده‌اند؛ درنتیجه شاهد تفاوت قیمت میان شمش عرضه شده در بورس کالا و بازار آزاد هستیم.

بدون تردید الزام همه شرکت‌ها به عرضه محصولاتشان در بورس اقدام درستی به نظر می‌رسد. تا تمام این شرکت‌ها مجاب نشوند عرضه‌های خود را به بورس بیاورند، تفاوت نرخ میان بازار آزاد و بورس کالا وجود خواهد داشت. این تفاوت قیمتی به منزله رانت است.

ضعف در نظارت

وی گفت: واحدهایی که حاضر به عرضه محصول خود در بورس نیستند به این معناست که رانت‌پذیر هستند. وزارت صنعت، معدن و تجارت همه شرکت‌ها را به عرضه محصولات خود در بورس کالا موظف کرده است. اما این واحدها، این درخواست را اجرای نمی‌کنند. متاسفانه نظارتی هم بر روند عرضه شدن یا نشدن این محصولات در بازار بورس وجود ندارد.

این مشکل را باید ناشی از ضعف نهاد‌های نظارتی دانست که به این بخش ورود نمی‌کنند و اقدامی را بهبود شرایط ترتیب نمی‌دهند.

شهرستانی در پاسخ به شبهه‌ای مبنی بر عرضه قطره‌چکانی شمش در بورس کالا با هدف رشد قیمت‌ها گفت: دولت میزان عرضه شرکت‌ها را در قالب سهمیه‌بندی مشخص کرده است. اما تنها برخی شرکت‌ها که اغلب در رده واحدهای بزرگ هستند، این الزام را رعایت می‌کنند. اگر همه شرکت‌ها مطابق سهمیه مشخص شده انجام دهند، هیچ‌‌گونه کمبودی نخواهیم داشت. بنابراین باید تاکید کرد مشکل در عدم‌نظارت بر اجرای قوانین است، نه عرضه قطره‌چکانی.

سخن پایانی

زنجیره فولاد مانند کلاف سردرگمی است که از هر سو به آن نگاه شود، تشخیص سر کلاف غیرممکن به نظر می‌رسد. گویی حق با هر فردی است که در مقام گوینده قرار بگیرد. بنابراین شاید باید اقرار کرد سیاست‌‌گذاری‌های اشتباه در این زنجیره آنقدر چالش به‌وجود آورده، که همه به نوعی متضرر شده‌اند. حال بسته به شرایط، میزان این ضرر در حلقه‌های گوناگون تفاوت دارد.

انتهای پیام/


چاپ