توقف صادرات سنگ تزئینی به عراق

کرمان با جمعیتی بالغ بر ۳ میلیون نفر و مساحتی در حد ۱۸۳ هزار کیلومتر مربع، به عنوان پهناورترین استان در جنوب شرقی کشور قرار دارد. این استان ۷۲۰ معدن دارد و در این میان بیش از ۱۰۰ معدن سنگ‌های تزئینی و ساختمانی، پروانه بهره‌برداری دریافت کرده‌اند.



کرمان از نظر داشتن ذخایر سنگ‌های تزئینی، بعد از اصفهان و یزد، در رتبه سوم قرار دارد ولی فعالان معدن کرمان از میزان استخراج این حوزه رضایت ندارند و آن را ناچیز می‌دانند. در گفت‌وگوی «معدن ۲۴» با مرتضی باقری، معدن دار کرمانی و عضو انجمن سنگ کرمان، اوضاع و حال و روز استخراج سنگ تزئینی در این استان مورد بررسی قرار گرفت.

به چه علت میزان استخراج از معادن سنگ کرمان در حد بالایی نبوده است؟

میزان استخراج سنگ از معادن، بستگی به کیفیت سنگ دارد. امروزه مشتری به دنبال سنگ یک دست و با رنگ روشن است ولی معادن کرمان، سنگ‌های روشن کمتری دارند، مثلا مرمریت قرمز کرمان را نمی‌توان در همه جای ساختمان به کار برد.

البته اگر سنگ زیادی هم استخراج و فرآوری شود، فروش نمی‌رود. به همان اندازه‌ای که متقاضی دارد سنگ تزئینی استخراج و فرآوری می‌شود و اگر بیش تر تولید شود مورد قبول بازار نیست و بازار نمی‌پذیرد.

 درحال‌حاضر سنگ‌های ساختمانی و تزئینی که از معادن استان کرمان استخراج می‌شوند از کدام نوع هستند؟

در اطراف شهر کرمان، چند معدن در جاده کرمان - کوهپایه در منطقه «چشمه شیردوش» فعال هستند. سنگ مرمریت آنجا رگه هایی از رنگ کرم دارد ولی متاسفانه مقدار آن کم است و دسترسی به آن به راحتی ممکن نیست.

به همین دلیل، معدن آنجا باطله‌‌برداری زیادی دارد. بخش هایی از سنگ‌های مرمریت آنجا، فسیل دارند که باز این نوع سنگ‌ها برای بازار خارج از کشور قابل قبول نیست و مشتری زیادی ندارد.

درباره سنگ‌های کل استان کرمان هم می‌توان گفت که در همین رنگ و طیف هستند و این سنگ‌ها به گونه‌ای نیست که آنها را با سنگ «ده بید» استان فارس یا مرمریت‌های کرم مناطق دیگر مقایسه کنیم. به خاطر این که مرمریت کرمان، یک مقدار بازی رنگ دارد.

ذخایر معادن مرمر کرمان رو به اتمام است و دسترسی به آنها هم به سختی امکانپذیر است. برای مثال، برای استخراج یک تن سنگ، مقدار زیادی باید باطله برداری شود.

بر این اساس، قیمت سنگ افزایش می‌یابد و سنگ گران هم قابل قبول بازار داخلی نیست و با سنگ اندازی دولت در صادرات با مشکلاتی رو به رو هستیم.

آیا مشکل اصلی به دشواری در استخراج سنگ از معدن برمی گردد یا این که رنگ سنگ استخراج شده یکسان نیست؟

بالاخره برخی معادن کرمان صعب العبور هستند. برای مثال معدنی که در منطقه چشمه شیردوش کرمان است، یک لایه مرمریت کرم دارد ولی این لایه در ارتفاع ۲۰۰ تا ۳۰۰ متر قرار دارد.

در آنجا جاده مورد نظر را ساخته‌اند ولی تا یک لایه ۱۰ متری مرمریت کرم را استخراج کنند دو طرف آن هم باطله برداری نیاز دارد که هزینه زیادی در بر خواهد داشت.

اعضای انجمن سنگ کرمان، به منظور عرضه انواع سنگ تزئینی و خام در بازارهای داخلی و خارجی، انجمن توسعه صادرات سنگ‌های تزئینی کرمان را در سال ۱۳۸۷ تاسیس کرده‌اند. چه اقداماتی انجام شد؟

شما یکی از کارهای انجام شده را بگویید. برنامه زیاد است ولی متاسفانه، هیچ موقع اجرا نمی‌شود. برای مثال، دو سال سازمان صنعت و معدن اعلام کرد به خاطر رکود بازار و مشکلات اقتصاد کشور، به تولید‌کننده وام داده می‌شود.

بعدا گفته شد که می‌توانیم ۱۵۰ میلیون تومان وام برای شما در نظر بگیریم. در حالی که این ۱۵۰ میلیون تومانی که به عنوان وام در نظر می‌گیرند هزینه ۳ماهه یک کارخانه است. بعد هم می‌گویند شما ظرف ۶ ماه یا یک‌سال، این پول را برگردانید و فلان درصد هم سود بدهید.

اگر آن کارخانه دار بتواند چنین پولی را تامین کند که ماهانه ۲۰ میلیون تومان پول برگرداند، خودش مشکل را حل می‌کند چرا بیاید چنین وامی بگیرد که سود هم بدهد. وامی که کارخانه دار می‌خواهد بگیرد بابت بدهی به کارگر، اداره برق و مواد اولیه است. وقتی که این پول را خرج کند، چگونه می‌تواند پول را برگرداند.

این نوع وام دادن، راهکار نیست و اگر دولت می‌خواهد به کارخانه دار کمک کند باید رونق در بخش ساخت‌وساز کشور ایجاد کند. وقتی بخش ساخت‌وساز، رونق بگیرد ۶۰۰ شغل که وابسته به ساخت‌وساز هستند، ایجاد می‌شوند و اصلا نیاز به کمک از طریق وام نیست.

آیا همان صادرات سنگ از کرمان به قطر، عراق و حتی گرجستان نمی‌توانست تقویت شده و صادرات بیش تری از این استان انجام شود؟

می توانست صادرات از کرمان افزایش پیدا کند و دست‌اندارکاران انجمن سنگ کرمان و انجمن توسعه صادرات سنگ‌های تزئینی کرمان از جمله نیک طبع که دبیر انجمن بودند، اقداماتی انجام دادند.

 حتی در عراق هم شرکت تاسیس کردند. این نوع کارها برای صادرات انجام شد ولی به یکباره مرز ایران و عراق بسته شد.

شرکت‌های زیادی در عراق تاسیس شد ولی پس از چندی شاهد تعطیلی بودیم. در گرجستان و قطر هم فعالیت و هزینه کردند ولی اگر دولت نمی‌تواند کمک کند، حداقل جلوی کار ما را نگیرد.

در مورد قطر که مشکل ناامنی وجود نداشته، چرا صادرات ادامه پیدا نکرده است؟

بالاخره ممکن است مشتری، سنگ یک رنگ و یکدست بخواهد و در کرمان نیست. اساسا زیرساخت‌های ما درست نیست. وقتی که دولت اعلام می‌کند که خام‌فروشی نکنید، من هم با این نظر موافق هستم و آدم نباید خام‌فروشی کند ولی اگر خام‌فروش عیب است و ایراد دارد چرا نفت خام صادر می‌شود.

کشورهایی که توانایی فرآوری سنگ را دارند چرا سنگ خام صادر می‌کنند یعنی ایتالیایی که مهد سنگ است و بهترین دستگاه‌های فرآوری را دارد چرا سنگ صادر می‌کند. پس این نوع صادرات، یک نوع رونق اقتصادی است که ما هم باید تولید با کیفیت و خوب داشته باشیم و هم اینکه باید خام‌فروشی کنیم.

این طور نمی‌شود که بگوییم خام فروشی نکنیم تا همه سنگ استخراج شده، در ایران، بریده شود.

ما فرض کنیم یک کارخانه فرآوری راه بیندازیم که کیفیت خوبی دارد ولی باید یک خط اره سنگبری از ایتالیا با قیمت ۲۰میلیارد تومان وارد کنیم.

در ضمن، درحال‌حاضر که سنگ را می‌توانیم صادر کنیم و مشتری دارد باید سنگ را صادر کرد در غیر این صورت ممکن است مواد جایگزین سنگ، جای سنگ را بگیرد. درحال‌حاضر به جای نمای سنگ، از چوب و سفال در نمای ساختمان استفاده می‌شود.

 در مورد صادرات، خودتان تجربه این کار را هم دارید؟

یک معدن مرمر سبز داریم که لاشه‌های ریز آن را می‌توانیم به چینی‌ها بفروشیم و دلار هم به مملکت برمی گردد. اگر من این لاشه‌های سنگ را صادر نکنم، باید آن را در سنگبری خرد کرده و دانه بندی کنم و در تولید موزائیک استفاده شود.

هیچ استفاده دیگری در مملکت خودمان از این لاشه‌های سنگ نداریم. وقتی شما می‌گوئید خام فروشی نکنید باید این معدن را تعطیل کرد و صد معدن مثل این معدن هم تعطیل می‌شود.

به غیر از این عوامل چه عامل دیگری در صادر نکردن مواد معدنی نقش داشته است؟

یک عامل هم حقوق دولتی زیاد است. وقتی که عوارض زیادی هم وضع شد معادن زیادی تعطیل شدند.

اول تصمیم می‌گیرند و بعد از یک سال می‌بینند که معادن تعطیل شده و مالکان معادن ورشکسته شدند و بعد می‌گویند عوارض گذاشتن اشتباه بوده است و آن را برداریم.

سوال این است که چه کسی باید تاوان این اشتباه را بپردازد. این معادنی که تعطیل شده‌اند و بازارهایی که کشورهای رقیب ما، از ما می‌گیرند، تاوانش را چه کسی می‌دهد. در ضمن، دو کشور همسایه ما یعنی افغانستان و پاکستان، ذخایر بهتری دارند و استخراج آن را شروع کرده‌اند. سنگ‌های با کیفیت و با رنگ‌های متنوع و بهتر دارند و ارزان تر هم در بازار می‌فروشند.

سازمان صنعت و معدن در سال ۱۳۹۷ اعلام کرده بود که ۶۰ درصد معادن جنوب استان کرمان فعالند. درحال‌حاضر و به طور مشخص معادن سنگ‌های تزئینی کرمان چه وضعیتی دارند و کدامیک رونق دارند؟

مشکلات معادن سنگ‌های تزئینی، روز به روز بیشتر شده و عرصه تنگ تر می‌شود و به همین دلیل، تعطیل می‌کنند. من شخصا در چهار معدن، فعالیت داشتم ولی الان دو معدن را فعال نگه داشته ام. دو، سه سال پیش، حدود ۷۰ کارگر داشتم ولی الان تعدادشان در حد ۲۵ نفر است.

 در این دو معدن فعال، چه سنگ‌هایی استخراج می‌شود؟

معدن سنگ مرمریت است.

آن معدن مرمر سبز که لاشه‌های آن را به چین صادر می‌کردید تعطیل شده؟

معدن مرمر سبز در حد ۱۰ درصد از ظرفیت خودش فعال است.

 سنگ مرمریت هنوز فروش دارید؟

بله؛ سنگ مرمریت، هم در استان کرمان و هم در استان دیگر، فروش دارد.

انتهای پیام/


چاپ