سناریوی کاهش تدریجی مصرف زغال‌سنگ

مدت‌هاست که توجه‌ها به حذف زغال‌سنگ از فهرست منابع تامین انرژی جهان جلب شده است.

با این حال به‌نظر می‌رسد تنها یک راه برای قطع رابطه طولانی و عمیق بشر با زغال‌سنگ وجود دارد، اینکه او سوخت یا فناوری جدیدی پیدا کند که ارزان، مطمئن، کافی و حمل‌ونقل آن آسان باشد و به نظر نمی‌رسد چنین گزینه‌ای هنوز به وجود آمده باشد، به همین دلیل است که اقتصادهای بزرگی همچون چین، امریکا و هند همچنان بزرگترین مصرف‌کنندگان کانی سیاه هستند و هر چند گاه داعیه ترک زغال‌سنگ را سر می‌دهند، اما آمار و ارقام سازمان‌های جهانی گویای حضور پررنگ زغال‌سنگ در اقتصاد جهانی است. واقعیت این است که جهان برای به‌حرکت درآوردن چرخ صنایع خود به برق نیاز دارد و برای تامین برق باید زغال‌سنگ بسوزاند. البته گزینه‌های جایگزین پیدا شده‌اند، به‌ طور مثال انرژی باد و خورشید که هر دو به فراوانی وجود دارند، اما جایگزین‌های مناسبی برای ترک اعتیاد جهان به کانی سیاه به‌شمار نمی‌آیند. نور خورشید و باد به عنوان منابع انرژی بسیار گران‌تر از زغال‌سنگ تمام می‌شوند و دسترسی به آنها در همه مناطق جهان به‌راحتی ذخایر زغال‌سنگ نیست. همچنین به‌نظر نمی‌رسد هزینه تولید پنل‌های خورشیدی و توربین‌های بادی و باتری‌هایی که در ساخت آن ابزار موردنیاز است، ارزان‌تر باشد. البته به این معنا نیست که ما باید این فناوری‌های تجدیدپذیر را کنار بگذاریم، اما باید آنها را در مکان‌هایی برپا کنیم که در معرض تابش آفتاب یا وزش باد است و مردم نیز بتوانند هزینه مصرف برقی که با این روش‌ها تولید می‌شود را بپردازند، در نتیجه انرژی باد و خورشید را نمی‌توان در همه جای جهان جایگزین زغال‌سنگ کرد. در مصرف گاز طبیعی برای تولید برق هم چالش‌های بیشتری در مقایسه با زغال‌سنگ وجود دارد. ذخیره و انتقال گاز طبیعی از زغال‌سنگ سخت‌تر است. در برخی مکان‌ها که ذخایر کافی گاز طبیعی وجود دارد و ذخایر به ژنراتورها نزدیک است، گاز طبیعی می‌تواند گزینه‌ای به‌صرفه باشد اما در همه جای جهان به دلیل تفاوت‌های زمین‌شناسی به اندازه کافی گاز طبیعی وجود ندارد. این محدودیت‌ها فقط یک گزینه را باقی می‌گذارد؛ انرژی هسته‌ای که مطمئن، کافی و انتقال سوخت آن آسان است و از همه مهم‌تر سوزاندن آن آلودگی تولید نمی‌کند. با این حال انرژی هسته‌ای هم ارزان نیست. دست‌کم اکنون ارزان نیست و در آن خطر تکثیر هسته‌ای و آلایندگی برآمده از زباله‌های هسته‌ای وجود دارد. با این تفاسیر گزینه واقع‌بینانه‌ای برای جایگزینی کامل با زغال‌سنگ نیست و مصرف زغال‌سنگ ادامه دارد و بهترین سناریویی که درحال‌حاضر می‌توان بر ضد زغال‌سنگ نوشت، این است که مصرف آن آهسته‌ آهسته رو به کاهش است.

ثمن رحیمی‌راد - روزنامه‌نگار


چاپ